لرزش دنده خودرو: علت‌ها و روش تشخیص براساس زمان لرزش

دسته‌دنده‌ای که در حالت درجا می‌لرزد، با هر بار گاز دادن شدت بیشتری پیدا می‌کند یا هنگام رها کردن کلاچ، کل خودرو را دچار تکان می‌کند، معمولاً فقط یک نشانه ساده نیست. این لرزش می‌تواند از بخش‌های مختلفی مثل موتور، پایه‌ها، کلاچ، اتصالات اهرم دنده، پلوس یا حتی خود گیربکس منشأ بگیرد. نکته مهم این است که زمان و شرایط بروز لرزش دنده خودرو، از حدس زدن قطعه معیوب اهمیت بیشتری دارد. اگر این وضعیت با بیرون پریدن دنده، قطع شدن انتقال نیرو، صدای ساییدگی شدید یا بوی سوختگی همراه باشد، ادامه رانندگی بدون بررسی تخصصی می‌تواند خطرناک باشد و باید سریعاً متوقف و بررسی شود.

ابتدا مشخص کنید چه چیزی می‌لرزد

گاهی فقط سردنده می‌لرزد؛ گاهی کنسول، پدال، کف یا کل بدنه ارتعاش دارد. اگر لرزش دنده خودرو در توقف و خلاص هم وجود دارد، موتور و پایه‌ها بررسی می‌شوند. لرزشی که با سرعت تغییر می‌کند، مسیر را به سمت تایر، پلوس یا میل‌گاردان می‌برد. محل لرزش تشخیص قطعی نیست، ولی بررسی را محدودتر می‌کند.

جدول تشخیص اولیه لرزش دنده خودرو

این جدول برای تعیین مسیر بررسی لرزش دنده خودرو است، نه تشخیص قطعی قطعه. بولتن‌های فنی نیز عیب‌یابی لرزش را به شرایط وقوع، نوع گیربکس، کدهای خطا و آزمون‌های مشخص وابسته می‌دانند.

آیا کمی لرزش دسته‌دنده طبیعی است؟

در بعضی خودروها مقدار محدودی ارتعاش موتور به اهرم می‌رسد. طبیعی‌بودن به طراحی، شدت، تازگی نشانه، صدای همراه و کیفیت تعویض دنده بستگی دارد.

اگر لرزش دنده خودرو بیشتر شده، اهرم رفت‌وبرگشت زیادی دارد، دنده سخت جا می‌رود یا خارج می‌شود، وضعیت را طبیعی فرض نکنید. لرزش دنده خودرو همراه با ضربه، ساییدگی یا افت انتقال نیرو به بررسی سریع‌تری نیاز دارد.

حتما بخوانید: بریدن سیم کلاچ ماشین || علائم خرابی ، راهکار و اقدام فوری

لرزش در حالت درجا از کجا می‌آید؟

احتراق ناقص یا دور آرام ناپایدار موتور را می‌لرزاند و پایه‌ها ارتعاش را به اتاق منتقل می‌کنند. منشأ مشکل در این حالت ممکن است موتور باشد، نه گیربکس.

پایه آسیب‌دیده حرکت مجموعه را بیشتر می‌کند، ولی ظاهر آن تعیین‌کننده نیست. ترک، نشست، اتصال شل و تماس اگزوز با بدنه نیز بررسی می‌شوند. لقی بوش، کابل یا میله انتخاب دنده معمولاً با خلاصی اهرم یا کاهش دقت جا رفتن دنده همراه است. ZF نیز تنظیم نامناسب موتور و فرسودگی پایه‌های موتور یا گیربکس را از علت‌های قابل بررسی هنگام لرزش مجموعه انتقال قدرت معرفی می‌کند.

چرا هنگام رهاکردن کلاچ خودرو می‌لرزد؟

لرزش دنده خودرو هنگام شروع حرکت زمانی رخ می‌دهد که انتقال گشتاور در مرحله درگیری کلاچ یکنواخت نباشد. آلودگی سطح به روغن یا گریس، آسیب فلایویل، قطعه ناسازگار یا نصب نادرست از احتمال‌ها هستند. ZF پایه‌های فرسوده موتور یا گیربکس و تنظیم نامناسب موتور را نیز از عوامل لرزش کلاچ می‌داند.

لرزش دنده خودرو همیشه به معنای تمام‌شدن دیسک و صفحه نیست. سیستم آزادکننده، قطعات انتقال نیرو و فلایویل در خودروهای مجهز نیز بررسی می‌شوند. اگر مشکل پس از تعمیر آغاز شده، سازگاری قطعه، تمیزی سطوح و نصب کنترل می‌شوند.

چرا دسته‌دنده با گازدادن حرکت می‌کند؟

تغییر گشتاور، موتور و گیربکس را روی پایه‌ها جابه‌جا می‌کند. حرکت محدود ممکن است طبیعی باشد؛ حرکت شدید یا تازه، پایه آسیب‌دیده، اتصال شل، لقی مکانیزم دنده یا لقی انتقال نیرو را مطرح می‌کند.

اگر هم‌زمان دنده بیرون می‌پرد، صدای ضربه شنیده می‌شود یا انتقال نیرو قطع و وصل می‌شود، مکانیزم انتخاب و اجزای داخلی باید بررسی شوند. حرکت اهرم به‌تنهایی خرابی چرخ‌دنده را ثابت نمی‌کند.

گیربکس اتوماتیک، CVT و دوکلاچه چگونه بررسی می‌شوند؟

در گیربکس اتوماتیک معمولی، موتور و پایه‌ها، سیال، مبدل گشتاور و کنترل فشار مطرح‌اند. بولتن‌های فنی تأکید می‌کنند لرزش مبدل باید از بدکارکردن موتور و سایر ارتعاش‌ها جدا شود و تشخیص فقط براساس حس راننده انجام نشود.

در CVT، خطاهای فشار و اجزای انتقال ضریب طبق دستور همان کد گیربکس بررسی می‌شوند. راهنماهای رسمی برخی مدل‌ها تشخیص را به شکایت ثبت‌شده، کد خطا و آزمون مشخص مشروط کرده‌اند.

در DCT و AMT، لرزش دنده خودرو هنگام شروع حرکت ممکن است به کلاچ، عملگر، تطبیق یا دما مربوط باشد. نوع خشک یا تر اهمیت دارد و تعویض روغن راه‌حل عمومی نیست.

چه ایرادهایی با خرابی گیربکس اشتباه می‌شوند؟

لرزش وابسته به سرعت ممکن است از تایر، پلوس، میل‌گاردان یا بلبرینگ چرخ باشد؛ لرزش دنده خودرو اگر به دور موتور وابسته باشد، بیشتر به موتور و پایه‌ها ارتباط دارد. ابتدا مشخص کنید متغیر اصلی سرعت، دور موتور یا لحظه انتقال نیرو است. بولتن‌های عیب‌یابی نیز هشدار می‌دهند که لرزش احساس‌شده همیشه از مبدل یا خود گیربکس نیست.

لرزش دنده خودرو چگونه عیب‌یابی می‌شود؟

زمان لرزش، دنده، سرعت، دور موتور و سرد یا گرم‌بودن خودرو ثبت می‌شود. حالت خلاص و وضعیت کلاچ مقایسه می‌شوند؛ سپس خطاهای موتور و گیربکس، دور آرام، پایه‌ها، مکانیزم دنده و نشتی‌ها بررسی خواهند شد.

لرزش دنده خودرو هنگام شروع حرکت، کنترل کلاچ و فلایویل را می‌طلبد. لرزش وابسته به سرعت، بررسی تایر، پلوس و میل‌گاردان را لازم می‌کند. سطح و نوع سیال فقط با روش رسمی همان گیربکس ارزیابی می‌شود. بازکردن گیربکس زمانی منطقی است که علت‌های بیرونی حذف شده باشند.

آزمایش پرشتاب یا رفتن زیر خودرویی که فقط روی جک است خطرناک است. با نشتی زیاد، بوی سوختگی، بیرون‌پریدن دنده، صدای ساییدگی یا قطع انتقال نیرو رانندگی نکنید.

حتما بخوانید: رله استارت خودرو چیست و خرابی آن چه نشانه‌هایی دارد؟

هنگام خرید قطعه چه اطلاعاتی لازم است؟

پس از تأیید علت لرزش دنده خودرو، مدل، سال، تیپ، موتور، کد گیربکس، شماره شاسی و شماره فنی قطعه را تطبیق دهید. محل نصب پایه، نوع مکانیزم دنده، مشخصات کلاچ و استاندارد روغن نیز مهم‌اند.

یدک مدرن غرب برای دسته‌موتور پراید، دیسک و صفحه پژو ۲۰۶ تیپ ۵ و کله‌پلوس پژو ۲۰۶ دارد؛ این مدل ها  فقط پس از تأیید عیب و سازگاری قطعه مناسب‌اند.

سخن پایانی

لرزش دنده خودرو در توقف، بررسی موتور و پایه‌ها را جلو می‌اندازد؛ لرزش هنگام رهاکردن کلاچ، کلاچ و قطعات همراه را مطرح می‌کند. وابستگی ارتعاش به سرعت نیز چرخ، تایر و انتقال نیرو را مهم‌تر می‌سازد. بیرون‌پریدن دنده یا قطع انتقال نیرو فوریت بیشتری دارد.

پس از تشخیص لرزش دنده خودرو، مشخصات خودرو و شماره فنی را به کارشناسان یدک مدرن غرب بدهید تا سازگاری قطعه بررسی شود. نام عمومی یا شباهت ظاهری برای خرید دقیق کافی نیست.

سؤالات متداول

1-آیا لرزش دنده خودرو در حالت درجا طبیعی است؟

در بعضی خودروها مقدار محدودی ارتعاش به اهرم منتقل می‌شود. شدت، تازگی نشانه، صدای همراه و کیفیت جا رفتن دنده تعیین‌کننده‌اند. افزایش لرزش، حرکت زیاد اهرم یا سخت‌شدن تعویض دنده نیازمند بررسی موتور، پایه‌ها و مکانیزم دنده است.

2-چرا هنگام رهاکردن کلاچ، دنده و خودرو می‌لرزند؟

درگیری ناپیوسته کلاچ، آلودگی سطوح، فلایویل، نصب نامناسب، پایه فرسوده یا بدکارکردن موتور از احتمال‌ها هستند. این علامت به‌تنهایی تعویض دیسک و صفحه را توجیه نمی‌کند؛ مجموعه کلاچ و قطعات اطراف باید بررسی شوند.

3-حرکت دسته‌دنده هنگام گازدادن نشانه چیست؟

تغییر گشتاور مجموعه را روی پایه‌ها حرکت می‌دهد. مقدار کم ممکن است طبیعی باشد. حرکت شدید یا تازه، پایه آسیب‌دیده، اتصال شل یا لقی مکانیزم انتخاب دنده را مطرح می‌کند؛ به‌خصوص اگر با ضربه یا بیرون‌پریدن دنده همراه باشد.