هوا گرفتن رادیاتور خودرو: علائم، علتها و روش اصولی هواگیری
سیستم خنککننده خودرو برای کنترل دمای موتور، به گردش درست آب و ضدیخ نیاز دارد. وقتی این گردش بدون اختلال انجام شود، گرمای موتور از طریق مایع خنککننده جذب میشود و به رادیاتور میرسد تا دما در محدوده طبیعی باقی بماند. اما اگر داخل مسیر سیستم خنککننده هوا جمع شود، همین چرخه ساده بهدرستی کار نمیکند. هوا گرفتن رادیاتور معمولاً بعد از تعویض آب، ضدیخ، جنت رادیاتور، ترموستات، رادیاتور یا انجام تعمیرات مرتبط با سیستم خنککننده بیشتر دیده میشود. البته همیشه موضوع فقط با یک هواگیری ساده تمام نمیشود؛ گاهی علت اصلی، نشتی جنت، خرابی درب رادیاتور، خرابی ترموستات یا ایراد جدیتر در سیستم خنککننده است.
در این مقاله از یدک مدرن بررسی میکنیم هوا گرفتن رادیاتور یعنی چه، چه علائمی دارد، علتهای رایج آن چیست، چه زمانی خطرناک میشود و روش اصولی هواگیری رادیاتور خودرو به چه نکاتی وابسته است.
هوا گرفتن رادیاتور یعنی چه؟
هوا گرفتن رادیاتور یعنی ورود یا باقی ماندن حبابهای هوا در مسیر گردش مایع خنککننده موتور. این هوا میتواند مانع حرکت درست آب و ضدیخ شود و باعث بالا رفتن دمای موتور، کاهش عملکرد بخاری، نوسان آمپر آب و در موارد شدید، جوش آوردن خودرو شود.
سیستم خنککننده باید تا حد امکان بدون حباب هوا کار کند. وجود هوا در مسیر آب باعث میشود انتقال حرارت کامل انجام نشود و بعضی قسمتهای موتور بهدرستی خنک نشوند. به همین دلیل، هواگیری رادیاتور خودرو فقط یک کار ساده بعد از تعویض آب نیست؛ بخشی مهم از سلامت سیستم خنککننده است.
علائم هوا گرفتن رادیاتور خودرو
علائم هوا گرفتن رادیاتور همیشه یکسان نیست. بعضی خودروها سریع آمپر بالا میآورند، بعضی دیگر فقط بخاری نامنظم دارند و در بعضی موارد، مشکل بعد از چند روز خودش را نشان میدهد. با این حال، چند نشانه رایج وجود دارد که باید جدی گرفته شوند.
بالا رفتن آمپر آب
یکی از شایعترین علائم هوا گرفتن رادیاتور، بالا رفتن غیرعادی آمپر آب است. وقتی هوا در مسیر گردش مایع خنککننده باقی بماند، آب و ضدیخ نمیتوانند بهصورت کامل بین موتور و رادیاتور حرکت کنند. در نتیجه دمای موتور بالا میرود و آمپر از حالت طبیعی خارج میشود.
اگر آمپر آب در ترافیک، سربالایی یا هوای گرم بیشتر از حالت معمول بالا میرود، سیستم خنککننده باید بررسی شود.
حتما بخوانید: کار نکردن برف پاک کن ماشین: علتها، عیبیابی و راهنمای خرید قطعه
سرد و گرم شدن نامنظم بخاری
بخاری خودرو از گرمای مایع خنککننده استفاده میکند. اگر در مسیر بخاری یا سیستم خنککننده هوا وجود داشته باشد، ممکن است بخاری گاهی گرم و گاهی سرد شود. این حالت مخصوصاً بعد از تعویض آب رادیاتور، ضدیخ، جنت یا ترموستات بیشتر دیده میشود.
کم شدن آب رادیاتور یا منبع انبساط
گاهی بعد از پر کردن آب یا ضدیخ، سطح مایع پایین میآید. در بعضی موارد، این اتفاق به دلیل خروج هوای باقیمانده از سیستم است. اما اگر کم شدن آب رادیاتور تکرار شود، موضوع فقط هواگیری نیست و باید نشتی آب رادیاتور، خرابی جنتها، درب رادیاتور، منبع انبساط یا اتصالات بررسی شود.
صدای قلقل یا گردش غیرعادی آب
وجود هوا در سیستم ممکن است باعث صدای قلقل از اطراف داشبورد، رادیاتور بخاری یا مسیر گردش آب شود. این صدا معمولاً زمانی شنیده میشود که حبابهای هوا در مسیر آب حرکت میکنند و جریان مایع خنککننده حالت طبیعی ندارد.
جوش آوردن خودرو
در موارد شدید، هوا گرفتن سیستم خنککننده میتواند باعث جوش آوردن خودرو شود. این اتفاق معمولاً وقتی رخ میدهد که حجم هوا زیاد باشد، گردش آب کامل انجام نشود یا همزمان یک قطعه مثل جنت رادیاتور، ترموستات، درب رادیاتور یا فن دچار مشکل باشد.
روشن شدن بیش از حد فن
اگر دمای موتور بهدرستی کنترل نشود، فن رادیاتور ممکن است بیشتر از حالت عادی کار کند. روشن شدن مداوم فن همیشه به معنی هوا گرفتن رادیاتور نیست، اما میتواند یکی از نشانههای اختلال در سیستم خنککننده باشد.
علت هوا گرفتن رادیاتور چیست؟
علت هوا گرفتن رادیاتور میتواند ساده یا جدی باشد. بعضی وقتها بعد از تعویض ضدیخ و آب، هواگیری درست انجام نشده و مشکل با هواگیری اصولی برطرف میشود. اما اگر سیستم مرتب هوا میگیرد، باید دنبال علت اصلی بود.
رایجترین علتها عبارتاند از:
- تعویض آب رادیاتور یا ضدیخ بدون هواگیری اصولی
- تعویض رادیاتور
- تعویض جنت رادیاتور
- خرابی، ترکخوردگی یا نشتی جنتها
- خرابی درب رادیاتور یا درب منبع انبساط
- خرابی ترموستات
- نشتی از بستها و اتصالات سیستم خنککننده
- پایین بودن سطح آب یا ضدیخ
- تعمیرات موتور یا باز شدن مسیرهای آب
- گرفتگی یا ایراد در رادیاتور
- در موارد جدیتر، احتمال مشکل در واشر سرسیلندر
نکته مهم این است که هوا گرفتن آب رادیاتور همیشه فقط با هواگیری حل نمیشود. اگر بعد از هواگیری، دوباره آمپر بالا میرود یا سطح آب کم میشود، باید نشتی، خرابی قطعات و سلامت کلی سیستم خنککننده بررسی شود.
روش اصولی هواگیری رادیاتور خودرو
روش هواگیری رادیاتور خودرو در مدلهای مختلف یکسان نیست. هواگیری رادیاتور پراید، پژو ۲۰۶، پژو ۴۰۵، سمند، ال ۹۰ و ساندرو ممکن است از نظر محل پیچ هواگیری، مسیر گردش آب و نحوه کنترل سطح مایع تفاوت داشته باشد. به همین دلیل، بهترین روش همیشه مراجعه به دفترچه خودرو یا نظر تعمیرکار متخصص است.
حتما بخوانید: بلند شدن دود از کاپوت ماشین: علتها، خطرات و اقدامات فوری
با این حال، مراحل کلی هواگیری سیستم خنککننده معمولاً شامل این موارد است:
- خودرو باید روی سطح صاف قرار بگیرد.
- موتور باید کاملاً سرد باشد.
- سطح آب و ضدیخ در رادیاتور یا منبع انبساط بررسی شود.
- پیچ یا مسیر هواگیری، بسته به مدل خودرو، شناسایی شود.
- مایع خنککننده بهآرامی اضافه شود تا هوا از مسیر خارج شود.
- موتور روشن شود و بخاری روی حالت گرم قرار بگیرد.
- سطح آب دوباره بررسی شود.
- پس از رسیدن موتور به دمای کاری، عملکرد فن و نبود نشتی کنترل شود.
- بعد از خاموش شدن و خنک شدن کامل موتور، سطح مایع دوباره بررسی شود.
این مراحل کلی هستند. در بعضی خودروها، هواگیری اشتباه میتواند باعث باقی ماندن هوا در سیستم یا حتی آسیب به قطعات شود. اگر با محل پیچ هواگیری یا روش درست کار آشنا نیستید، بهتر است هواگیری توسط تعمیرکار انجام شود.
چه قطعاتی هنگام هوا گرفتن رادیاتور باید بررسی شوند؟
وقتی بحث هواگیری رادیاتور خودرو مطرح میشود، فقط خود رادیاتور مهم نیست. سیستم خنککننده مجموعهای از قطعات مرتبط است و ایراد هرکدام میتواند باعث اختلال در گردش آب و ضدیخ شود.
قطعاتی که بهتر است بررسی شوند عبارتاند از:
- جنت رادیاتور
- جنتهای فرعی سیستم خنککننده
- درب رادیاتور
- درب منبع انبساط
- ترموستات
- منبع انبساط
- بستها و اتصالات
- رادیاتور
- واترپمپ
- ضدیخ و مایع خنککننده مناسب
انتخاب قطعه درست باید بر اساس مدل خودرو، تیپ، موتور، سال تولید و کیفیت برند انجام شود. برای مثال قطعات سیستم خنککننده پژو ۲۰۶، پراید، پژو ۴۰۵، سمند، ال ۹۰ و ساندرو از نظر طراحی و سازگاری کاملاً مشابه نیستند.
یدک مدرن غرب با تمرکز بر قطعات خودروهای ایرانخودرو، سایپا و رنو، امکان استعلام موجودی، بررسی سازگاری قطعه با خودرو و مشاوره قبل از خرید را فراهم میکند.
سخن پایانی
هوا گرفتن رادیاتور یک مشکل ساده اما مهم در سیستم خنککننده خودرو است. این مشکل میتواند باعث بالا رفتن آمپر آب، کاهش عملکرد بخاری، کم شدن آب رادیاتور، صدای قلقل و در موارد شدید، جوش آوردن خودرو شود.
اگر مشکل با هواگیری اصولی حل شود، معمولاً جای نگرانی جدی نیست؛ اما اگر هوا گرفتن رادیاتور تکرار شود، باید قطعاتی مثل جنت رادیاتور، درب رادیاتور، ترموستات، رادیاتور، واترپمپ، منبع انبساط و اتصالات بررسی شوند. مهمتر از همه، هیچوقت درب رادیاتور یا منبع انبساط را در حالت داغ باز نکنید، چون خطر سوختگی جدی وجود دارد.
اگر مطمئن نیستید مشکل از هوا گرفتن رادیاتور است یا خرابی یکی از قطعات سیستم خنککننده، مشاوره قبل از خرید میتواند از هزینه اضافی و خرید اشتباه جلوگیری کند. یدک مدرن غرب امکان راهنمایی و تأمین قطعات مناسب خودروهای ایرانخودرو، سایپا و رنو را برای شما فراهم کرده است.
سوالات متداول
از کجا بفهمیم رادیاتور هوا گرفته است؟
بالا رفتن آمپر آب، سرد و گرم شدن بخاری، کم شدن سطح آب، صدای قلقل در مسیر آب و جوش آوردن خودرو میتواند از علائم هوا گرفتن رادیاتور باشد.
آیا هوا گرفتن رادیاتور باعث بالا رفتن آمپر میشود؟
بله. وقتی هوا در مسیر گردش مایع خنککننده باقی بماند، انتقال حرارت مختل میشود و دمای موتور میتواند بالا برود.
چرا رادیاتور بعد از هواگیری دوباره هوا میگیرد؟
اگر رادیاتور بعد از هواگیری دوباره هوا میگیرد، احتمال نشتی جنت، خرابی درب رادیاتور، ایراد منبع انبساط، خرابی ترموستات، نشتی اتصالات یا در موارد جدیتر مشکل واشر سرسیلندر باید بررسی شود.